Maakcultuur in het hart van Europa

Publiceerdatum: 17 juli 2025

Twee mensen poseren bij grote rode letters FAB25 voor een modern gebouw.

Samen met mijn collega Cenne Kistemaker bezocht ik afgelopen week Fab25 in Brno en Praag (4-11 juli). Onze reis begint meteen avontuurlijk, namelijk met de melding dat de geboekte trein niet rijdt. Uiteindelijk komen we met het nodige kunst en vliegwerk kort voor twaalf uur s ’nachts alsnog in Brno aan. Wat volgt is een week vol professionele talks en panels, maar ook veel workshops en hands-on activiteiten uit de community. Het programma zit goed in elkaar en is inspirerend en afwisselend; van een lezing over kwantumverstrengeling en een RepairCafe-gesprek met de Directeur van het FabLab in Lissabon over Softrobotics tot een workshop over biobased electronics en het werken aan een draaibank om het omhulsel van een pen van hout te maken.

Voorlopers van de Makermovement

Sinds mijn PHD- onderzoek over de BasisLabs ben ik ook theoretisch geïnteresseerd geraakt in de Makermovement. Daarom vind ik het geweldig om op dit event te zijn. De crème de la crème is hier aanwezig. Er zijn zo’n 1100 geregistreerde deelnemers uit 54 landen van over de hele wereld. Mensen die de belangrijkste boeken hebben geschreven, die de eerste FabLabs hebben opgericht. Nederland is goed vertegenwoordigd, ook op het podium, met Bas van Abel (oprichter van Fairphone) en Marleen Stikker van de Waag. Het wordt hier heel duidelijk dat FabLabs onderdeel zijn van een groter plaatje en aan een gezamenlijk doel werken, namelijk de wereld een stukje beter maken, geïnspireerd op de 17 Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. Daarnaast is er het FabCity netwerk dat als doel heeft om een circulaire wereld te bevorderen, waar materie niet meer vervoerd wordt maar lokaal wordt hergebruikt. Er is aandacht voor de wijze waarop het samenwerken met mensen uit verschillende werelddelen opbrengsten kan leveren voor alle deelnemers. Tegelijk zien we dat er op veel plekken dezelfde uitdagingen zijn. De FabLabs die aangesloten zijn bij Universiteiten hebben vaak te weinig vrouwen als gebruikers. De Labs met een publieke opdracht hebben vaak te weinig bezoekers omdat de bekendheid niet groot genoeg is. Omdat in ons eigen FabLab intensief wordt samenwerkt met de 17 BasisLabs en verschillende kennisinstellingen in de regio én omdat we gevestigd zijn op 20 meter afstand van de kunstacademie, lukt het goed om ons publiek te bereiken. Tegelijkertijd zien we dat onze buren in Roombeek nog niet optimaal gebruik maken van ons Lab en dat als zij toevallig langskomen ze onder de indruk zijn van alles wat mogelijk is. Het is een Kip-Ei probleem. De mensen moeten weten wat mogelijk is om oplossingen te bedenken die in het Lab gemaakt kunnen worden.

BasisLabs als rolmodel

De gespreken met deelnemers uit verschillende landen laten ons zien dat de aanpak van Tetem met de BasisLabs in de Bibliotheken veel aandacht trekt en een model is dat ook op andere plekken in de wereld als denkrichting meegenomen kan worden. Neil Gershenfeld vertelt dat er wereldwijd inmiddels meer dan 3000 FabLabs zijn, maar dat het aantal niet meer exponentieel stijgt. Wellicht lukt het ons hier in de loop van de tijd een bijdrage aan te leveren door de BasisLabs in de Twentse gemeenten te laten doorgroeien tot volwassen FabLabs. Gershenfeld merkt terecht op dat het niet alleen om aantallen gaat, maar dat het vooral belangrijk is om de impact te meten die we met de Labs maken. Hoe kunnen we als beweging ervoor zorgen dat Maakcultuur voor iedereen toegankelijk wordt en blijft. Overal ter wereld of je nou in Afrika, Zuid Amerika, Azië of Twente woont.

Het was een leerzame week waarin vanuit verschillende kanten is opgemerkt dat onze aanpak onderscheidend en sterk is. Daar mogen we meer aandacht voor vragen. Ook  kunnen we ons nog sterker verbinden met andere FabLabs in de rest van de wereld.  Onze kennis delen, maar ook zelf nieuwe kennis ophalen en inspiratie opdoen. Zo kunnen we als FabLabs wereldwijd bijdragen aan de ontwikkeling en zelfredzaamheid van mensen en aan de veerkracht van de samenleving.

Jan Merlin Marski

Senior Lab & Research

Terug naar vorige pagina